سيزدهم ، مأيوس نبودن از استجابت دعا ، بلكه گمان كلّى داشتن به آن كه دعا « 1 » مستجاب مىشود ، چنان كه كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود : وقتى كه دعا كنى ، چنين گمان داشته باش كه حاجت ، در پيش در ايستاده . « 2 » و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : هميشه اميد خير و رحمت الهى در باب بندهء مؤمن ، موجود است ، مادام كه تعجيل ننمايد و نااميد نشود و دعا را ترك نكند . راوى پرسيد كه : تعجيل نمودن ، كدام است ؟ فرمود كه : بگويد : « مدّتى چنين و چنين ، دعا كردم و نديدم كه مستجاب شود » . « 3 » چهاردهم ، تصدّق نمودن قبل از دعا و بوى خوش به كار بردن و با طهارت بودن و در مسجد يا يكى از مكان‌هاى مشرّف ، دعا كردن و انگشترى عقيق و فيروزه در دست راست داشتن . و در بعضى از احاديث وارد شده : هيچ دستى به سوى خداى - عزَّ و جلَّ - بلند نمىشود كه بهتر از دستى باشد كه در آن ، انگشترى عقيق بوده باشد . « 4 » و وارد شده كه حِرز است از بلاها ، و امان است از فقر . « 5 » و وارد شده كه خداى - عزَّ و جلَّ - مىفرمايد كه : مرا شرم مىآيد از آن كه بنده‌اى كه در دست او انگشترى فيروزه باشد ، دستِ او را نااميد برگردانم . « 6 » پانزدهم ، اطاعت نمودن الهى در اوامر و نواهى ، و ظلم ننمودن بر بندگان ، و حقوق ايشان را به ايشان رسانيدن ، و كسب وجه معاش از ممرّ حلال كردن . و اين معانى ، از چند حديثْ ظاهر مىشود . و ظاهر است كه هر بنده‌اى كه بيشتر در مقام اطاعت و بندگى است ، استدعاى او به اجابت ، نزديك‌تر است از آن كس كه در مقام مخالفت و عصيان است ، و اگر نه وسعت كَرَم الهى نمىبود ، مىبايست كه دعاى هيچ يك از فسّاق ، مستجاب نشود . [ دليل مستجاب نشدن دعاها ] و بسيارى از دعاها كه مستجاب نمىشود ، از جهت كثرت معاصى بندگان است و گاه باشد كه از جهت متحقّق نشدن يكى « 7 » از شرايط باشد كه سابقاً مذكور شد . و سبب مستجاب نشدن دعاها ،

--> ( 1 ) . ب : - « دعا » . ( 2 ) . همان ، ص 473 ، باب اليقين فى الدعاء ، ح 1 . ( 3 ) . همان ، ص 490 ، ح 8 . ( 4 ) . ثواب الاعمال ، ص 174 و 175 . ( 5 ) . ثواب الاعمال ، ص 175 ، مكارم الأخلاق ، ص 88 . ( 6 ) . عدة الداعى ، ص 117 و 118 . . ( 7 ) . ب و ج : « بعضى » .